literatuurgeschiedenis.nl | de achttiende eeuw
   1000       1100       1200       1300       1400       1500       1600       1700       1800       1900       2000    
Franciscus Lievens Kersteman
Den Haag 1728 - onbekend ca. 1792

Van de Kerstemans waren er twee. De broers Franciscus en Petrus Kersteman behoorden in de achttiende eeuw tot de bekendste schrijvers van het land, niet in de laatste plaats omdat het kleurrijke figuren waren. Over het leven van Franciscus Lievens Kersteman is het meeste bekend. Hij was advocaat, oplichter, astroloog en broodschrijver. In totaal bracht hij tweeëntwintig jaar door in de gevangenis; dat betekende veel tijd om te schrijven. Meer dan veertig werken staan op Kerstemans naam, waaronder avonturenromans en levensbeschrijvingen van beroemde personen.

Na een mislukte rechtenstudie nam Kersteman in 1747 dienst in het leger. Aan deze militaire carrière kwam een eind nadat hij een Haagse juwelier had opgelicht. Kersteman belandde in Breda achter de tralies van een militaire gevangenis. Daar begon zijn schrijverschap, omdat hij er een andere, zeer interessante gevangene leerde kennen: Maria van Antwerpen, een vrouw die zes jaar lang als soldaat door het leven was gegaan onder de naam Jan van Ant. In 1748 trouwde ze met een sergeantsdochter om in 1751 herkend en gearresteerd te worden. Kersteman zag brood in dit verhaal en werkte het verhaal van Maria van Antwerpen om tot een roman die hij de titel De Bredasche heldinne (1751) gaf. Hij verdiende veel geld met deze roman, maar belandde aansluitend, wegens een andere strafzaak, in het Rotterdamse verbeterhuis Klein Padua. Daar kreeg hij opnieuw een commerciële ingeving en schreef hij onder meer Zeldzaame levens-gevallen van J.C. Wyerman (1756), een niet al te betrouwbare biografie over de beruchte schrijver Weyerman die in 1747 was overleden. Hoewel het leven van deze schrijver behoorlijk buitenissig was, verzon Kersteman er van alles bij, zoals een bezoek van Weyerman aan de paus:

Campo kwam bij de paus met wie hij een gesprek van twee uur voerde. Hij begon toen al de ideeën van de atheïsten te voeden, die later in zijn uitgegeven werken over de godgeleerdheid duidelijk genoeg zijn gebleken. Men beweert, dat toen de paus dit merkte, hij hem gezegd zou hebben: Ik ben zeer voldaan mijnheer over de uitgestrektheid van uw geest, maar het is jammer dat een persoon met uw begaafdheden er zulke afschuwelijke denkbeelden op na houdt!

Dankzij dit werk is Weyerman aanvankelijk de literatuurgeschiedenis ingegaan als oplichter, vrijdenker, charlatan en onbetrouwbaar sujet. Kerstemans commerciële instinct fluisterde hem daarna in om Spiegel der Weereld (1758) te schrijven, eveneens vanuit de gevangenis. Dit werk zou zogenaamd geschreven zijn door de beroemde Duitse wonderdokter en astroloog Ludeman die fortuin had gemaakt in Amsterdam en die een jaar eerder was overleden. Het boek werd inderdaad een bestseller. Binnen vier maanden werden 2200 exemplaren verkocht en daarna volgden nog vier herdrukken.

Toen Kersteman in 1759 vrijkwam, wist hij uitzonderlijk snel zijn reputatie op te poetsen. Hij promoveerde alsnog in de rechten aan de universiteit van Harderwijk. Bovendien kwam hij in 1764 via slinkse manieren aan de titel ‘Professor honorair’, zonder ooit hoogleraar te zijn geweest. Mede daardoor verkochten de juridische boeken die hij schreef goed. In 1775 belandde Kersteman opnieuw voor elf jaar in de gevangenis wegens het vervalsen van een wisselbrief en daar besloot hij nogmaals Ludeman uit te melken en een biografie te schrijven die verscheen onder de titel Gedenk-waardige Levens-beschryving van […] Johan Christoforus Ludeman (1784).

In 1786 kwam Kersteman vrij. De laatste levensbeschrijving die we van hem hebben is er een over zijn eigen leven. In 1792 verscheen Het leven van F.L. Kersteman, Professor Honorair en Doctor der beide rechten. Betrekkelijk tot alle de onderscheidene tijdperken, waaronder zijne wonderbaare lotgevallen, in verschillende gelegenheden, gebeurd zijn: door hem zelven beschreven. Het werk is net zo onbetrouwbaar als de overige levensverhalen. Niemand weet wat er na 1792 met Kersteman is gebeurd.

Verder lezen